Nhịp cầu Việt Mỹ

Tết Nguyên Đán là dịp để người gốc Việt khắp nơi trên thế giới bày tỏ lòng kính trọng và tưởng nhớ tổ tiên ông bà, cùng những người thân yêu trong gia đình, đón một khởi đầu mới với những hy vọng cho một năm tốt đẹp. Người Việt ở Mỹ cũng không ngoại lệ.

Tại Mỹ, người gốc Việt sinh sống, tập trung chủ yếu tại các thành phố như Los Angeles, San Jose (California), Dorchester - Boston (Massachusetts), Houston (Texas), hay Georgia, Washington D.C. Những hoạt động truyền thống ngày Tết của cộng đồng người Việt xa quê từ lâu đã trở nên quen thuộc đối với người dân bản địa.

Tết ở Việt Nam là thời điểm bắt đầu một năm mới tươi vui, ấm áp, cây cỏ nảy lộc đâm chồi, thì ở nước Mỹ mọi thứ chìm sâu vào băng giá. Khi ở quê nhà mọi người đã thắp nhang Mồng Một, chuẩn bị đi du xuân, đến chùa thì bên Mỹ vẫn chưa đón giao thừa. Trước đó, vào buổi chiều cuối năm Âm lịch tuyết vẫn đổ từng hồi, gió mùa Đông giá lạnh vẫn rít từng cơn, nhiều người Việt sau những giờ làm việc ở nhà máy, công ty chạy về nấu bữa cơm Tất Niên. Nước Mỹ cách Việt Nam nửa vòng trái đất, lại đi sau nửa ngày….

Tết này, năm xưa

Tết Nguyên Đán không phải là ngày lễ Mỹ, công ty nào du di thì cho nhân viên gốc Á nghỉ ngày Mồng Một ở nhà để đón năm mới, đi chùa, nhà thờ với gia đình, còn không thì nhiều người Việt vẫn phải đi làm kiếm sống.

Từ năm 2013, sau San Francisco, thành phố New York đã quyết định Tết Âm lịch là một ngày nghỉ lễ chính thức. Tại các trường công lập, học sinh được nghỉ học một ngày vào dịp Tết châu Á. Chính quyền các địa phương này muốn hàng trăm nghìn người Mỹ gốc Á thấy rằng văn hóa và di sản của họ là một phần của nước Mỹ.

Chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, không khí hai mùa Tết năm ngoái và năm nay ở Mỹ không chỉ ảm đạm mà còn nhuốm màu tang thương khi nhiều gia đình mất đi người thân vì dịch bệnh. Dẫu vậy, cộng đồng người Việt tại Mỹ vẫn hướng về mùa Tết cổ truyền của dân tộc, vẫn sửa soạn cho một cái Tết tươm tất nhất có thể. Trong nhà của những người Việt Nam ở Mỹ vẫn có những hình ảnh thân quen như rượu, hoa và cây cảnh để bày trong nhà, cùng mâm cơm cúng gia tiên vào chiều 30, hay bóc bánh chưng sáng Mồng 1, làm lễ tiễn ông bà vào chiều Mồng 4 Tết.

Đến Mỹ vào dịp Tết đến những năm trước đại dịch Covid - 19, các chợ Việt tấp nập người đến mua sắm, vui chơi, giải trí. Những người gốc Việt muốn tìm thấy một chút không khí Tết sớm giữa cái lạnh chưa dứt của mùa đông nước Mỹ, muốn vơi đi nỗi nhớ quê hương, nhớ Tết cổ truyền ấm cúng thường tìm đến các trung tâm mua bán của người Việt.

Các khu chợ Việt phục vụ không thiếu món gì cho Tết Việt. Nhiều gian hàng bày kín các món Tết truyền thống như bánh chưng, bánh tét, giỏ bánh kẹo, mứt Tết, lồng đèn, câu đối đỏ, hoa đào, hoa mai và nhiều vật dụng trang trí nhà cửa Ngoài đồ ăn thức uống, chợ hoa khá giống ở Việt Nam nên không mấy khó khăn để tìm mua chậu hoa mai, hoa đào, cúc vạn thọ, phong lan, quất, tắc, đỗ quyên, phong lan, mai vàng Mỹ Forsythia, đào Mỹ Quince… để trang trí bàn thờ và phòng khách.

Dẫu biết rằng không thể sánh với lễ hội Tết ở quê nhà, nhưng không khí đón Tết của kiều bào Việt Nam ở Mỹ cũng vô cùng nhộn nhịp với những màn múa lân vui nhộn, những tràng pháo nổ rộn rã, tưng bừng, những trò chơi dân gian đặc sắc.

Cộng đồng người Việt ở Orange County (Quận Cam), tập trung tại những khu như Westminster, Santa Anna, Garden Grove, Fountain Valley... đều tranh thủ ngày Tết đưa gia đình đến hội chợ Xuân, tham gia dâng hương, cúng tổ tiên, xem múa dân tộc, múa quạt, múa nón, thi hoa hậu... Ngoài ra, còn có một lễ diễu hành (Tet Parade) rất qui mô với sự góp mặt của nhiều xe hoa, nhóm múa...

Cộng đồng người gốc Việt ở Nam Cali tập trung chợ hoa phía trước khu thương mại Phước Lộc Thọ trên đại lộ Bolsa (Little Saigon, Los Angeles). Trước Tết nửa tháng đủ loại hoa Tết, câu đối, bao lì xì, bánh mứt, trái cây Tết được bày bán gần như không thiếu thứ gì khiến không khí Tết càng trở nên chộn rộn với người Việt xa quê. Cứ tới Eden hay chợ Việt Nam là có đủ tất tần tật những món ngon ba miền ở Việt Nam kể cả các loại mắm, thậm chí mua được cả cà cuống.

Cộng đồng ở người Việt ở San Jose tổ chức lễ hội Tết hàng năm ở phiên chợ quận Santa Clara. Trong lễ hội thường có các ca sĩ nổi tiếng biểu diễn, các điệu múa rồng, lân, các cuộc thi sắc đẹp và bán các mặt hàng đặc trưng ngày Tết. Những con phố trung tâm của San Jose tràn ngập bóng dáng của tà áo dài ngày Tết, cũng thấy sắc vàng của mai, sắc hồng của đào.

Nhưng từ độ dịch Covid - 19 bùng phát những sự kiện mừng năm mới của cộng đồng người Việt ở Mỹ đã trở thành dĩ vãng. Không có hội chợ đình đám, không xe hoa diễn hành, không có ca nhạc, không có múa lân, không thi áo dài, không thi gói bánh, không có phố ẩm thực về đêm. Biến chủng Omicron xuất hiện khiến diễn biến dịch tại Mỹ phức tạp trở lại dù nước Mỹ đã thúc đẩy chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn. Tết này chỉ còn những bữa ăn nhỏ ấm cúng bên gia đình để tuân thủ theo yêu cầu hạn chế tập trung của chính phủ Mỹ. Có những Hội chợ Tết ở TP San Diego, bang California, Hội chợ Tết VietLead ở Philadelphia của cộng đồng người Việt địa phương đã chuyển toàn bộ hoạt động Lễ mừng Tết Nguyên đán thành sự kiện chiếu trực tuyến

Những năm trước, gần đến Tết Nguyên đán, các Hội đoàn cộng đồng, Đại sứ quán, Lãnh sự quán Việt Nam ở Mỹ có tổ chức đón Tết cho bà con. Nhưng 2 năm nay do tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, mọi người phải tự đón Tết ở nhà.

Người Việt đón Tết ở Mỹ vẫn đủ đầy, đầm ấm

Tết Nguyên đán ở Mỹ rất ngắn, vào 30 Tết, gia đình bạn bè tụ tập ăn bữa cơm chung, ngày hôm sau lại trở lại nhịp sinh hoạt bình thường. Phần do lệch múi giờ, người Việt ở Mỹ vẫn phải làm việc trong thời khắc giao thừa. Năm nay việc gặp gỡ, đi chùa, nhà thờ, ăn uống cùng nhau cũng sẽ hạn chế để giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh. Cái Tết Việt ở Mỹ sẽ lắng đọng hơn.

Mỗi khi Tết đến, cơn nhớ món ăn Việt lại bùng lên trong tâm trí những người Việt xa nước. Đặc biệt là với những người đã từng biết đến “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh” thì dù đang ở cách quê hương hàng ngàn cây số nhưng nhiều gia đình người Việt ở Mỹ vẫn chuẩn bị mâm cỗ ngày Tết thật đầy đủ các món ăn truyền thống. Mâm cỗ tuy đơn giản nhưng vẫn đầy ắp hương vị quê hương với các món ăn quen thuộc ngày Tết như: bánh chưng, bánh tét, thịt kho tàu, thịt đông, các loại bánh mứt Tết, xôi, chả, nem, mâm ngũ quả...

Năm nào cũng vậy, vào chiều 30 Tết, những người dân Việt thân thiết sẽ cùng nhau gói bánh chưng, bánh tét để đón Tết ở Mỹ giống truyền thống ở Việt Nam. Gạo, thịt và đậu xanh bán nhiều ở các siêu thị, lạt và lá dong, lá chuối đã được đặt mua trên mạng từ trước. Tết Nguyên Đán là thời gian sum họp gia đình, bữa cơm tất niên đã thành thông lệ của gia đình Việt tại Mỹ.Tuy không đủ đầy như ở Việt Nam, nhưng cũng có nồi thịt kho tàu, canh măng gợi nhắc về những phút giây sum vầy bên cạnh các thành viên gia đình trong ngày Tết.

Giữ nguyên vẹn bản sắc đón Tết cổ truyền cho con cái

Ngày Tết trong ký ức tuổi thơ của nhiều người Việt ở Mỹ là bữa ăn tất niên sum họp với ông bà, cha mẹ, cô bác. Đây là thời điểm người Việt xa xứ bồi hồi chia sẻ một nét đẹp văn hóa cổ truyền giàu tình người, niềm vui và kỳ vọng cho năm mới.

Những người Việt xa quê hương, mỗi khi giở những tờ lịch cuối cùng của năm, lên Facebook, You Tube thấy bà con trong nước chộn rộn bán buôn, bày biện hoa cúc tươi thắm, thược dược, lay ơn đủ màu lung linh khoe sắc vẫn nước mắt cứ lưng tròng.  Vẫn “thèm nhớ” Tết Việt, năm nào các bậc ông bà, cha mẹ cũng lui cui gói bánh chưng, bánh tét, nấu nướng, làm mứt, giò thủ, nem chả… đúng truyền thống Tết Việt để gia đình cùng quây quần cùng thưởng thức trước thềm năm mới để các con cháu có cảm giác gần gũi với Tết quê hương. Các con cháu thì ríu rít còn phụ giúp ông bà trang trí cây quất, cây đào, trang trí nhà cửa. Nhờ đó, cả gia đình đều cảm nhận được không khí Tết cổ truyền đã đến thật gần, dù ở xa quê. Mồng 1 Tết, cả nhà đi chùa cầu bình an cho cả đại gia đình. Tất cả giống như ở Việt Nam hay làm trong những ngày Tết.

Tết Nguyên Đán là truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Dù có đi đâu, làm đâu thì bao thế hệ người Việt vẫn giữ gìn và lưu truyền để con cháu nhớ về nguồn cội. Những mùa Tết Việt trên đất Mỹ dù xa xôi vẫn đậm đà bản sắc. Một gia đình có 3 thế hệ sống ở tiểu bang Virginia cho biết: Có nhiều người qua đây từ khi còn trẻ, lập nghiệp, sinh con. Với những đứa trẻ được sinh ra trên đất Mỹ thì chúng cũng cần phải biết tổ tiên, nguồn gốc và nét đặc biệt trong ngày Tết quê hương mình.

Nỗi lòng đón Tết Việt ở phương xa với ước mong “năm mới, bình thường cũ”

Trải qua hai năm Covid-19 ở nước ngoài, nhiều Việt kiều xa xứ có mong ước năm 2022 sẽ trở lại "bình thường cũ" để có thể về thăm quê hay cuộc sống và công việc kinh doanh của gia đình trong năm mới sẽ ổn định trở lại, sau nhiều xáo trộn vì Covid-19.

Do tình hình dịch bệnh, Tết Âm lịch 2021 không thể trọn vẹn với một số người Việt ở Mỹ, khi không thể về quê nhà ăn Tết. “Người thân ở Việt Nam chắc hẳn khá buồn vì năm tôi không thể về ăn Tết” - một Việt kiều Mỹ ở Florida chia sẻ.  Những cái Tết trước đây vào khoảng thời gian này, các sân bay có những chuyến bay về Việt Nam đều đông kín Việt kiều Mỹ trở về quê nhà ăn Tết. Hai năm nay vắng hẳn. Năm 2021 vẫn chưa thể làm ăn khấm khá, phương tiện di chuyển khó khăn do dịch bệnh nên nhiều Việt kiều chọn ở lại Mỹ để đón Tết với nỗi nhớ nhà, nhớ người thân và nhớ Tết quê mình.

Ai ai cũng hy vọng việc đi lại giữa Mỹ và Việt Nam sẽ trở lại bình thường trong năm nay và giá vé máy bay giảm xuống để về gặp người thân, bạn bè ở quê hương như trước đây. Số chuyến bay hạn chế, yêu cầu xét nghiệm, cách ly, giá vé đắt đỏ khiến cho đường về Việt Nam ăn Tết của nhiều Việt kiều dịp này còn xa xôi, cách trở.

Vietnam Airlines là hãng hàng không đầu tiên và duy nhất của Việt Nam tới thời điểm này được khai thác đường bay thẳng thường lệ tới Mỹ. Nhiều người Việt ở Mỹ mừng vui với tin này giúp việc du hành về Việt Nam dễ dàng hơn sau khi các quy định về COVID-19 được nới lỏng. Ông Giang Viễn Tân, một cư dân ở thành phố San Jose gần San Francisco, tỏ ra lạc quan về những chuyến bay thẳng: “Có người lựa chọn về vấn đề giá cả, có người họ lựa chọn về thời gian, về sự thoải mái. Đối với tôi là lựa chọn thời gian vì về nước sẽ đỡ mất thời gian đổi chuyến”. Nhiều người Việt ở Mỹ về thăm quê hương thường lựa chọn những hàng hàng không của các nước châu Á có giá phải chăng dù thời gian bay dài hơn một chút.

Mưu sinh và lập gia đình nơi xứ người, nhiều Việt kiều ở Mỹ vẫn khóc ròng mỗi khi nhớ Tết quê. Họ luôn nhớ những thứ thân thuộc nhất của Tết cổ truyền, những giá trị văn hóa đẹp của người Việt mỗi độ xuân về.

Qua một năm đầy biến động, ai cũng hướng về những điều tốt đẹp hơn trong năm tới. Covid -19 rồi cũng qua đi, để lại cùng sum vầy, đoàn tụ trong những ngày Tết cổ truyền. Dù xa quê những kiều bào không bao giờ quên nét văn hóa đặc trưng của dân tộc. Cho dù ở đâu, Tết Việt vẫn ở trong tim những con người ly hương, xa xứ... Bằng cách này hay cách khác họ vẫn luôn tạo cho mình một không khí Tết Nguyên đán ở nước Mỹ đầm ấm, vui vẻ vào dịp đầu năm mới.

Năm Nhân Dần 2022, những người con xa xứ đón Xuân về lại cùng chúc nhau đón Tết mạnh khỏe, hạnh phúc và bình an, cùng gắn kết động viên nhau vượt qua đại dịch, cùng chung sức, đồng lòng lan tỏa Tết Việt - giá trị văn hóa của dân tộc Việt trên toàn cầu./.

Huyền Trang